Są filmy, które po latach ogląda się przede wszystkim jako dokument swojej epoki. Perfect Blue działa odwrotnie: kolejne dekady dopisują do niego nowe konteksty. Debiut reżyserski Satoshiego Kona powstał zanim media społecznościowe zaczęły codziennie mieszać prywatność z publicznym wizerunkiem, a mimo to trafnie pokazuje lęk przed utratą kontroli nad własną tożsamością. Wyprodukowany przez Madhouse animowany thriller psychologiczny wszedł do japońskich kin 28 lutego 1998 roku. Trwa zaledwie 82 minuty, ale Kon wykorzystuje ten czas z niezwykłą dyscypliną: zamiast mnożyć wątki, stopniowo usuwa widzowi grunt spod nóg.
Nowa Mima kontra Mima, której oczekują inni
Mima Kirigoe opuszcza grupę idolek CHAM!, by rozpocząć karierę aktorską. Decyzja, która powinna oznaczać samodzielność, szybko staje się źródłem kolejnych nacisków. Menedżerowie chcą mocniejszej zmiany wizerunku, część fanów nie akceptuje jej nowej drogi, a w sieci pojawia się strona opisująca życie Mimy tak dokładnie, jakby prowadziła ją ona sama. Kiedy wokół bohaterki zaczyna dochodzić do brutalnych zdarzeń, film przestaje wyraźnie oddzielać plan serialu od codzienności, wspomnienie od teraźniejszości i wyobrażenie od faktu. Najważniejszą zagadką nie jest więc tylko to, kto stoi za przemocą. Równie istotne staje się pytanie, czy Mima może jeszcze ufać własnemu spojrzeniu.
Montaż, który podważa każdą pewność
Kon buduje napięcie nie przez ciągłe podnoszenie głośności, lecz przez precyzyjne przejścia między scenami. Obraz kończący jedną sytuację potrafi płynnie stać się początkiem zupełnie innej, a widz orientuje się w zmianie dopiero po chwili. Powtarzają się podobne gesty, dialogi i ustawienia kamery, lecz ich znaczenie za każdym razem jest inne. Dzięki temu forma filmu naśladuje stan psychiczny bohaterki. Madhouse dodatkowo osadza historię w bardzo zwyczajnych przestrzeniach: mieszkaniu, studiu telewizyjnym, garderobach czy nocnym Tokio. Brak fantastycznej dekoracyjności sprawia, że pęknięcia rzeczywistości są bardziej niepokojące, bo pojawiają się w świecie, który wygląda znajomo.
Dlaczego ten thriller nadal trafia w czuły punkt
Perfect Blue bywa nazywany proroczym filmem o internecie, ale jego aktualność sięga głębiej. Kon pokazuje mechanizm, w którym publiczność tworzy własną wersję znanej osoby, a później domaga się od niej wierności temu wyobrażeniu. Mima jest ściskana między oczekiwaniami fanów a przemysłem rozrywkowym, który również traktuje jej wizerunek jak produkt do przebudowania. W centrum pozostaje pytanie o prawo do samodzielnego określenia siebie. To właśnie dlatego film nie potrzebuje współczesnych aplikacji ani dzisiejszych algorytmów, żeby brzmieć współcześnie. Jego temat jest bardziej podstawowy: co dzieje się z człowiekiem, gdy cudze spojrzenie staje się silniejsze niż jego własne poczucie tożsamości.
Galeria
